Sağlık
Sağlık
Otomobil
Moda ve Güzellik
Kültür ve Sanat
Faydalı Bilgiler
Eğitim
Doğa ve Hayvanlar
Ettirgen fiil bulmak için geçişli bir fiile "-t, -r, -tır" eklerinden biri getirilir . Bu ekler, fiilin nesne alma özelliğini artırarak eylemin bir başkası tarafından yapılmasını sağlar
Örnekler:
Ettirgen fiilin bulunabileceği bazı cümle örnekleri:
Fiilden fiil yapım ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek yeni fiiller türeten eklerdir. Bazı fiilden fiil yapım ekleri ve örnekleri: -t-: "yürü-t-, acı-t-, ak-ı-t-, oku-t-, anla-t-, ağla-t-, ara-t-, kızar-t-"; -ş-: "döv-ü-ş-, at-ı-ş-, tart-ı-ş-, gör-ü-ş-, uç-u-ş-, bekle-ş-, it-i-ş-, selâmla-ş-"; -dır-/-dir-: "yaz-dır-, sor-dur-, aç-tır-, çiz-dir-, sök-tür-, as-tır-, koş-tur-"; -r-: "çık-a-r-, kop-a-r-, kaç-ı-r-, uç-u-r-, bat-ı-r-, düş-ü-r-, iç-i-r-"; -ele: "kov-ala-, it-ele-, silk-ele-, dur-ala-, tep-ele-".
Bir kelimenin fiil olup olmadığını anlamak için şu yöntemler kullanılabilir: Anlam: Fiiller, bir eylemi veya durumu ifade eder. Ekler: Fiiller genellikle "-mek", "-mak", zaman ekleri (örneğin, "-yor", "-di", "-ecek") veya kip ekleri (örneğin, "-sin", "-meli") alır. Cümledeki Yer: Fiiller, cümlede genellikle yüklem olarak yer alır. Mastar Eki: Kelimenin sonuna mastar eki (-mek, -mak) getirildiğinde anlamı bozulmuyorsa, kelime fiildir. Bazı kelimeler hem isim hem de fiil olarak kullanılabilir.
Fiil (eylem), varlıkların yaptıkları işi, hareketi, oluşu veya durumu belirten kelimedir. Fiiller, anlamlarına göre üç ana gruba ayrılır: 1. İş (kılış) fiilleri: Öznenin kendi iradesiyle gerçekleştirdiği eylemleri ifade eder. 2. Oluş fiilleri: Öznenin iradesi dışında gerçekleşen değişimleri belirtir. 3. Durum fiilleri: Öznenin bir durumu ifade eden ve nesneye yönelmeyen fiillerdir.
Ettirgen ve ettirilen fiillerin nasıl ayırt edilebileceğine dair bazı bilgiler şu şekildedir: Ettirgen fiil. Ettirilen fiil. Bu kavram hakkında bilgi bulunamamıştır. Ettirgen fiillere bazı örnekler şu şekildedir: Gazete aldı ⇒ aldırdı ⇒ aldırttı; Elbiseyi yıkadı ⇒ yıkattı ⇒ yıkattırdı; İçmek ⇒ içirmek ⇒ içirtmek; Durdurmak ⇒ durdurtmak; Uçmak ⇒ uçurmak ⇒ uçurtmak ⇒ uçurtturmak. Fiillerin çatı özelliklerinin sadece yüklemi fiil olan cümlelerde incelenebileceği, yüklemi isim olan cümlelerde çatı aranmadığı unutulmamalıdır. Daha fazla bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir: kunduz.com; turkedebiyati.org; dilbilgisi.net.
Fiilin özellikleri şu şekilde özetlenebilir: Anlamına göre fiiller: İş fiilleri, oluş fiilleri ve durum fiilleri olarak üçe ayrılır. Fiziksel veya zihinsel aktivite: Eylem fiilleri, birinin fiziksel ya da zihinsel olarak ne yaptığını gösterir. Geçişli veya geçişsiz olma: Geçişli fiiller doğrudan bir nesneye ihtiyaç duyarken, geçişsiz fiiller ihtiyaç duymaz. Zaman ve kip: Fiiller, haber ve dilek kip ekleri ile zaman ve tasarlama anlamı kazanır. Özne ile ilişki: Etken, edilgen, dönüşlü gibi farklı özne ilişkileri kurabilir. Yapısına göre: Basit, türemiş ve bileşik olmak üzere üç gruba ayrılır. Fiiller, cümleleri tamamlamak, anlamı derinleştirmek ve iletişimde daha etkili bir şekilde ifade etmek için önemlidir.
Ettirgen fiil örnekleri: Tüm bu işleri bana yaptırdı. O kendine çok güzel bir çanta yaptırdı. Bizi hiç bekletmeden otobüs durağından aldırdı. Saçımı berbere kestirdim. Otobüsü tamirciye tamir ettireceğim. Marketten çocuğa kahvaltılık bir şeyler aldıracağım. Anlaşmayı bugün ev sahibine imzalatacak. Sabaha kapının önünü kapıcıya temizleteceğim. Gömleklerimi anneme ütülettim. Dergiyi arkadaşıma okutacağım. Ettirgen fiil, geçişli bir fiilin, "-r-, -d, -dır (-dir, -dur, -ür), -t, -tır (-tir, -tur, -tür)" ekleriyle geçişlilik derecesinin artırılması sonucu oluşur.
Fiil ve fiilimsi arasındaki temel farklar şunlardır: Çekimlenme: Fiiller çekimlenebilirken, fiilimsiler çekimlenemez. Ekler: Fiiller genellikle "-mek" veya "-mak" ekleriyle isim haline getirilirken, fiilimsiler bu ekleri almaz. Kullanım: Fiiller cümlede eylemi ifade ederken, fiilimsiler genellikle isim veya sıfat gibi kullanılır. Yüklem Olma: Fiiller cümlede doğrudan yüklem olabilirken, fiilimsiler ek fiil almadan yüklem olamaz. Fiil ve fiilimsi ayrımını yapmak için şu adımlar izlenebilir: 1. Ekleri Kontrol Etme: Kelimenin "-ma, -me, -mak, -mek, -ış, -iş, -uş, -üş" gibi fiilimsi eklerinden birini alıp almadığına bakılır. 2. Cümledeki İşlevi Sorgulama: Kelime, cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde mi kullanılıyor?. 3. Diğer Fiilimsi Ekleriyle Karşılaştırma: Eğer kelime başka fiilimsi ekleri alıyorsa (örneğin, "-an, -en", "-ıp, -ip", "-arak, -erek") sıfat fiil veya zarf fiil olabilir.
